Page 22 - ๑๐๐ ปี กรมแพทย์ทหารเรือ

จากหนังสือ Siam ของ Paisam Piemmattawat:River Books Press ;๒๐๑๕

ทิวทัศน์รอบๆ แม่น�้าเจ้าพระยาบริเวณหน้าวิหารวัดกัลยาณมิตร ในสมัยรัชกาลที่ ๔ ภาพเขียนเรือพระที่นั่งเวสาตรี ในสมัยรัชกาลที่ ๕
และมี “กรมเรือกลไฟ” เกิดขึ้น โดยตามประวัติการทหารเรือ กรมกองก็ขึ้นกับสมุหพระกลาโหมอย่างห่างๆ แต่ กรม

ไทยระบุว่า จัดตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ.๒๓9๔ เนื่องจากพระบาท กองทหารที่สมุหพระกลาโหมได้บังคับบัญชาอย่างใกล้ชิด
สมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้
ได้แก่ กรมฝรั่งแม่นปืน กรมเกณฑ์หัดอย่างฝรั่ง กรมอาสา
ภาพจากหนังสือ Samuel Reynolds House of Siam โดย George Haws Feltus พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งประทับ ณ พระ มอญ กรมอาสาจาม ส่วนเรือรบ เรือกลไฟ เรือพระที่นั่ง ขึ้น
กับเจ้าพระยาสุรวงศ์ไวยวัฒน์ (วร บุนนาค) สมุหพระกลาโหม
บวรราชวัง (พระราชวังบวรสถานมงคล) เป็นผู้บัญชาการทหาร
โดยสิทธิ์ขาด ใช้คนอาสาจามและอาสามอญเป็นทหารประจ�า
เรือ เรียกว่า “ผู้บัญชาการทหารเรือวังหน้า” ตั้งที่ท�าการทหาร
เรืออยู่ในพื้นที่ซึ่งแต่เดิมบางส่วนเป็นที่ตั้งต�าหนักแพ ๔ หลัง เรือ เรือบางล�าแยกไปอยู่ในบังคับบัญชาของผู้อื่น แต่ก็ชั่ว

กรุงเทพมหานครแล้ว ก็ได้จัดทหารในกรมแสงลงประจ�าเรือ
ระยะหนึ่ง ต่อมาภายหลังจึงเปลี่ยนแปลงเป็นมหาวิทยาลัย
นายแพทย์ซามูเอล เรย์โนลด์ เฮาส์ (เมื่อต�าหนักแพช�ารุดและถูกรื้อไป จึงตั้งเป็นโรงทหารบก ระยะเวลาไม่นาน หลังจากที่เรือเวสาตรีได้เข้ามาถึง
(Samuel Reynolds House) ธรรมศาสตร์ดังปรากฏอยู่ในปัจจุบัน) ต่อมาจึงได้มีการแยก เวสาตรี เมื่อกรมเรือกลไฟร่วงโรยทรุดโทรมก็ได้จัดให้
เหล่าทหารเป็นทหารบกและทหารเรืออย่างชัดเจนในสมัย เรือพระที่นั่งและเรือขนาดย่อมมาขึ้นอยู่ในบังคับบัญชา
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ เมื่อ ของพระองค์เจ้าสายสนิทวงศ์ ซึ่งเป็นผู้บังคับการกรมแสง
ได้มีการจัดตั้งกองทหารอย่างยุโรปแล้ว และเมื่อมีเรือกลไฟเพิ่มมากขึ้น ทั้งที่เป็นเรือรบและเรือ

ทั้งนี้ พระบรมราชาธิบายในพระบาทสมเด็จพระ พระที่นั่ง จึงเรียกชื่อกรมเรือกลไฟที่ขึ้นกับสมุหพระกลาโหม
จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เกี่ยวกับการปกครองบังคับบัญชา เสียใหม่ว่า “กรมอรสุมพล”
ทหารในสมัยก่อนๆ ทรงกล่าวว่า การบังคับบัญชาทหาร ในช่วงต้นรัชกาลของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า
ในสมัยก่อนแยกย้ายอยู่ในสังกัดต่างๆ มีความเจริญบ้าง เจ้าอยู่หัว การปกครองประเทศยังเป็นระบบจตุสดมภ์ มีกรม

เสื่อมลงบ้าง ตามความสามารถของบุคคลซึ่งเป็นผู้บังคับ พระกลาโหมว่าการฝ่ายทหาร กรมมหาดไทยว่าการฝ่าย
บัญชา ระเบียบแบบแผน และการใช้จ่ายก็ไม่เหมือนกัน พลเรือน โดยกิจการฝ่ายทหารเรือแบ่งออกเป็น ๒ ส่วนใหญ่ๆ
เจ้าพระยาสุรวงศ์ไวยวัฒน์ เพราะต่างคนต่างบังคับบัญชาโดยเป็นอิสระแก่กัน ตาม ส่วนหนึ่งขึ้นอยู่ในบังคับบัญชาของสมุหพระกลาโหม หรือ
(วร บุนนาค) ด�ารงต�าแหน่ง
เป็นสมุหพระกลาโหม ปกติสมุหพระกลาโหมบังคับบัญชาว่าการฝ่ายทหาร แต่บาง “กรมอรสุมพล” มีหน่วยขึ้นในสังกัด คือ กรมเรือกลไฟ กรม

๒๐

AW-NAVAL MED. BOOK-0.indd 20 3/21/16 4:51 AM